مهمترین چالش‌های تجارت خارجی

مهمترین چالش‌های تجارت خارجی

مهمترین چالش‌های تجارت خارجی 700 260

بررسی مهمترین چالش‌های تجارت خارجی در حضور قائم‌مقام وزارت صمت

مهمترین چالش‌های تجارت خارجی

نمایندگان بخش خصوصی که در نشست دهم خود در کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق بازرگانی تهران میزبان قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت بودند، به بیان و بررسی مهمترین چالش های حوزه تجارت خارجی از مشکلات ورود مواد اولیه و ماشین آلات گرفته تا ورود موقت و کالاهای دپو شده در گمرک را بررسی کردند و پیشنهاد دادند کارت بازرگانی پنجساله که در حال حاضر صرفا برای تولیدکنندگان صادر میشود به صادرکنندگان نمونه نیز تعلق بگیرد.

اعضای کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران که نشست‌های پیشین خود را با حضور مقامات مرتبط با امر تجارت برگزار کرده‌اند، در تازه‌ترین نشست خود میزبان حسین مدرس خیابانی، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بازرگانی بودند تا مسایل تجاری، دغدغه‌ها و انتظارات خود را با او در میان بگذارند. جلوگیری از مانع‌تراشی در برابر تولید و صادرات و البته توجه به نظرات تشکل‌ها شاید از جمله مهمترین مطالباتی بود که فعالان اقتصادی در این نشست مطرح کردند.

در آغاز این نشست، رییس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران، با اشاره به مشی این کمیسیون که تلاش کرده است از طریق تعامل و گفت‌وگو با مقامات مسئول در حوزه تجارت خارجی نظیر رییس گمرک، رییس سازمان توسعه تجارت، صندوق ضمانت صادرات و بانک توسعه صادرات درصدد تسهیل تجارت برآید، به طرح مشکلات عمده و مشترک اغلب صادرکنندگان پرداخت.

محمد لاهوتی با بیان اینکه صادرکنندگان شرایط کشور را درک کرده و نسبت به اهمیت ارزآوری در شرایط کنونی واقف هستند، ادامه داد: صادرکنندگان خود را به بازگرداندن ارز حاصل از صادرات متعهد ‌می‌دانند و برای تامین نیازهای ارزی کشور تلاش ‌می‌کنند. شاهد این مدعا، اظهارات مقامات بانک مرکزی است، که اعلام ‌می‌کنند بالغ بر ۷۲ درصد ارز حاصل از صادرات غیرنفتی به چرخه اقتصادی کشور بازگشته است. این نشان ‌می‌دهد که صادرکنندگان وظایف خود را ادا کرده‌اند و در عین حال، تعامل خوبی با بانک مرکزی برای تسهیل‌گری در امر صادرات ایجاد شده است.

سخت‌گیری نابه‌جا در ثبت سفارش

لاهوتی سخت‌گیری در ثبت سفارش مواد اولیه و ماشین‌آلات تولیدی را یکی از معضلات جدی حوزه تولید و تجارت توصیف کرد و گفت: مساله این است که صرفاً کارت‌های بازرگانی تولیدی اجازه واردات مواد اولیه و ماشین‌آلات را دارند و سایر کارت‌های بازرگانی به دلیل نداشتن سابقه اجازه واردات نمی‌یابند. نکته حائز اهمیت آن است که هر تولیدکننده‌ای الزاماً واردکننده نیست و ورود تولیدکنندگان به حوزه واردات نیاز به سرمایه در گردش مضاعف دارد. این نوع ضوابط باعث سو‌ءاستفاده و‌ ایجاد رانت می‌شود. به هرحال بازرگانی نوعی از فعالیت تجاری است که به تولیدکنندگان خدمات ارائه ‌می‌کند و لازم است این محدودیت‌ها در مورد آن برداشته شود.

او درخواست کرد که قید سقف و سابقه دست‌کم برای واردات ماشین‌آلات و قطعات و مواد اولیه خطوط تولید برای کارت‌های بازرگانی غیرتولیدی لغو شود. رییس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران همچنین از الزام تجار به سپرده‌گذاری ۳۵ درصدی به عنوان سپرده تفاوت نرخ ارز انتقاد و عنوان کرد که با توجه به کاهش تفاوت نرخ ارز نیما و بازار آزاد انتظار این است که این سپرده، حذف یا تعدیل شود ضمن اینکه در مورد وارداتی که از محل منابع خود صادرکننده تامین ارز می‌شود دلیلی برای سپرده‌گذاری نقدی ۱۵ درصدی نزد بانک‌ عامل وجود ندارد. لاهوتی تاکید کرد که این نوع سپرده‌گذاری، صرفاً منابع بازرگانان را بلوکه ‌می‌کند.

این عضو کمیته ارزی اتاق بازرگانی ایران در ادامه با اشاره به اینکه ورود موقت یکی از ابزارهای توسعه تولید است، گفت: در کشوری که با میانگین تعرفه بالای ۳۵ درصد، بالاترین تعرفه‌ واردات را در دنیا به خود اختصاص داده است، تسهیل ورود موقت ‌می‌تواند در امر تولید و صادرات مجدد بسیار موثر واقع شود. اما در حال حاضر گمرک تنها ۲۰ تا ۳۰ درصد ظرفیت بنگاه‌ها اجازه ورود موقت ‌می‌دهد. از طرفی، گفته ‌می‌شود که قرار است تعهد ارزی در مورد ورود موقت نیز اعمال شود. در حال حاضر ورود موقت به ‌نوان یک ابزار توسعه‌ای در اقتصاد ما سهم بزرگی ندارد و‌ باید با تسهیل‌گری ظرفیت‌های خالی بنگاه‌ها را به چرخه تولید درآورد.

مسئله دیگری که لاهوتی روی آن دست گذاشت، عدم پذیرش استانداردهای ایران از سوی برخی کشورهای مقصد صادرات از جمله عراق است. او گفت: ایران با برخی کشورها موافقت‌نامه‌هایی در زمینه استاندارد منعقد کرده است. اما در ارتباط با برخی کشورها نظیر عراق مشکلاتی وجود دارد. عراق استاندارد ایران را نمی‌پذیرد و نمونه‌هایی وجود داشته که کالا به عراق صادر شده اما به دلیل عدم صدور گواهینامه کیفیت، پس از ۱۵ روز به کشور عودت داده شده است. درخواست صادرکنندگان این است که دولت ایران با تعامل با دولت عراق شرایطی ایجاد کند که یا تایید استاندارد کالاهای صادراتی به عراق در خاک ما انجام گیرد یا عراقی‌ها گواهی تایید استاندارد ایران را بپذیرند.

او سپس به رسوب کالاها در گمرکات اشاره کرد و تداوم معطلی این کالاها را به منزله اتلاف منابع ملی برشمرد و گفت: اگر این کالاها هر چه زودتر تعیین تکلیف نشود، منابعی که در اختیار اقتصاد کشور بوده است از بین خواهد رفت. ضمن اینکه در میان کالاهایی که اکنون در گمرک دپو شده، کالاهایی وجود دارد که ترخیص آنها دارای مصوبه دولت است و صاحبان کالا کلیه حقوق و عوارض دولتی آن را نیز پرداخته‌اند اما تنها به دلیل طولانی شدن تشریفات گمرکی و عبور از زمان تعیین شده برای ترخیص، اجازه خروج از گمرک داده نمی‌شود. این گونه رفتارها غیر از خود تحریمی نام دیگری ندارد.

رییس کنفدراسیون صادرات ایران با تجلیل از رویه قائم‌مقام امور بازرگانی وزارت صمت مبنی بر نظرخواهی از تشکل‌ها گفت: مساله این است که در مجموعه وزارت صنعت معدن و تجارت نظرات تشکل‌ها در مورد موضوعات دریافت ‌می‌شود اما در تصمیم‌گیری‌ها اعمال نمی‌شود. در این صورت، ماهیت این نوع نشست‌ها صرفاً یک نشست و برخاست خواهد بود. در حالی که توجه به نظرات تشکل‌ها ‌می‌تواند راهگشا باشد.

او در بخش دیگری از سخنانش به وضعیت صندوق ضمانت صادرات پرداخت و خطاب به مدرس خیابانی گفت: با تلاش شما و مدیرعامل این صندوق، سرمایه ریالی آن به ارزی تبدیل شد. اما این افزایش سرمایه به کسب درآمدهای آتی صندوق توسعه ملی منوط شده است. در حالی که این ۱۰۰ میلیون یورو افزایش سرمایه، رقم بزرگی نیست که به درآمد آتی صندوق توسعه ملی متصل شود و‌ درخواست ما این است تا تلاش کنید این مبلغ از منابع موجود تامین شود.

لاهوتی افزود: بانک توسعه صادرات بالغ بر چهار هزار میلیارد تومان از منابع سررسید شده را به صندوق توسعه ملی بازگردانده است و اکنون نمی‌تواند آن را مجدداً جایگزین کرده تا به صادرکننده وام و تسهیلات مناسب اعطا ‌کند. و دلیل آن عدم ابلاغ بسته مشوق‌های سال ۹۸ است که زمان آن در حال سپری شدن است. در نتیجه به نظر می‌رسد در این زمینه نیاز است مصوبه جداگانه‌ای اخذ شود.

قید سابقه برای واردکنندگان حذف ‌می‌شود

در ادامه این نشست، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت طی سخنانی با اشاره به اینکه صادرات غیرنفتی، جایگزین صادرات نفت شده است، ادامه داد: درآمد صادرات غیرنفتی به محل اتکای اداره امور کشور تبدیل شده و این یک معجزه است و جا دارد برای این اتفاق مبارک از صادرکنندگان تشکر ‌کنم. این دستاورد در حالی حاصل شده است که صادرکنندگان ما با صادرکنندگان دیگرکشور‌ها در شرایط کاملاً نابرابری قرار دارند.

حسین مدرس خیابانی با اشاره به نقل قول مقامات بانک مرکزی مبنی بر بازگشت ۳۴ میلیارد دلار ارز صادراتی تا ۲۴ آذرماه جاری، تاکید کرد که برای توسعه صادرات غیرنفتی و افزایش درآمد‌ها باید موانع برطرف شود. او در ادامه از شکل‌گیری ستاد توسعه صادرات مشابه آنچه در مورد تنظیم بازار داخلی وجود دارد، سخن گفت و در این باره توضیح داد: شورای عالی صادرات برای بررسی مسائل حوزه صادرات وجود دارد اما به دلیل شأن افرادی که در شورا عضویت دارند، برگزاری منظم جلسات آن با دشواری‌هایی مواجه است. از این رو تصمیم گرفتیم ستادی از جنس ستاد تنظیم بازار تشکیل دهیم که به صورت هفتگی جلساتی را برای رسیدگی به مسائل صادراتی برگزار کند.

مدرس خیابانی همچنین با اشاره به اینکه یکی از مشکلات صادرکنندگان استرداد مالیات بر ارزش افزوده است، افزود: در این زمینه رایزنی‌ها و توافق‌هایی صورت گرفته است که اطلاعات مربوط به رفع تعهد ارزی صادرکنندگان به صورت ماهانه به سازمان امور مالیاتی ارائه شود. همچنین سازمان امور مالیاتی نسبت به استرداد درصدی مالیات بر ارزش افزوده صادرکنندگان اعلام آمادگی کرده است.

او سپس از ضرورت ارائه برخی امتیازات به صادرکنندگان برتر و شناسنامه‌دار سخن گفت و ادامه داد: یکی از این امتیازات ‌می‌تواند این باشد که مالیات بر ارزش افزوده صادرکنندگان برتر یک ماهه استرداد شود. اگر لازم باشد در این زمینه مصوبه سران قوا را نیز اخذ ‌می‌کنیم.

قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بازرگانی همچنین از تعیین ارزش واقعی پایه کالاهای صادراتی با کمک تشکل‌ها و انجمن‌ها دفاع کرد. حسین مدرس خیابانی در ادامه با اشاره به اینکه افزایش سرمایه صندوق ضمانت صادرات را با ممارست پیگیری ‌می‌کند، درخواست کرد که اتاق بازرگانی تهران و کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق نیز این مهم را به عنوان یک مطالبه مورد پیگیری قرار دهند. او با تاکید بر اینکه راه نجات تولید از صادرات ‌می‌گذرد، گفت: تشکل‌محوری و هویت‌بخشی به تشکل‌ها در دستورکار ما قرار دارد؛ چراکه تشکل‌ها نقطه تماس دولت و بخش غیردولتی هستند.

مدرس خیابانی سپس با اشاره به امتیازاتی که دولت برای تشکل‌ها قائل است، عنوان کرد که حضور یکپارچه تشکل‌ها در نمایشگاه‌ها نیز مشمول ۵۰ درصد تخفیف ‌می‌شود. او در ادامه در واکنش به مشکلات مطرح شده در مورد ثبت سفارش گفت: کانالیزه کردن تجارت برای تولید، از جمله درخواست‌های بعضی از فعالان اقتصادی بوده است. اما به احتمال بسیار زیاد، محدودیت سابقه برای ثبت سفارش لغو ‌می‌شود. در عین حال این اجازه به واردکنندگان داده ‌می‌شود که بر اساس قراردادی که با تولیدکنندگان دارند، نسبت به واردات اقدام کنند.

نکته‌ای که محمد لاهوتی با آن موافق نبود و اعلام کرد که چنین مجوزی، بازار قراردادهای صوری را تقویت ‌می‌کند. او در ادامه پیشنهاد کرد که برای سنجش اهلیت بازرگانان، کارت عضویت آنها در تشکل‌ها ملاک قرار گیرد.

بانک مرکزی با رویکرد خرد جمعی تصمیم می‌گیرد

پس از این سخنان، صمد کریمی، مدیر اداره صادرات بانک مرکزی، اشاره کرد که از تاریخ ۲۲ فروردین ماه سال ۱۳۹۷ تا ۳۰ آذرماه سال جاری حدود ۳۴٫۵ میلیارد دلار و حدود ۷۰ درصد منابع ارزی صادرکنندگان به چرخه اقتصادی برگشته است.

کریمی با بیان به اینکه مانعی جدی برای بازگشت ارز حاصل از صادرات وجود ندارد، ادامه داد: بانک مرکزی از طریق تعامل سازنده با اتاق‌های بازرگانی، تعاون و اصناف و صادرکنندگان، اتحادیه‌ها و انجمن‌ها نسبت به حل مشکلات صادرکنندگان و سیاستگذاری ارزی در بخش صادرات اقدام کرده و در نتیجه آن ارز صادرکنندگان به چرخه اقتصادی کشور بازگشته است. در کنار اقدامات بانک مرکزی، بازگشت منابع ارزی صادرکنندگان غیرنفتی نقشی اساسی در ثبات بازار ارز و تامین مالی تجارت و پروژه‌ها داشته است.

امکان تصمیم‌گیری از فعالان اقتصادی سلب شده است

یوسف مرادلو، رئیس هیات مدیره انجمن صنایع و معادن سرب و روی ایران، هم با بیان اینکه نحوه تصمیم‌گیری در وزارت صنعت، معدن و تجارت قدرت برنامه‌ریزی را از فعالان اقتصادی سلب کرده است، گفت: صادرکنندگان با زحمت بسیار برای محصول خود بازار پیدا ‌می‌کنند اما ناگهان معاون صنایع معدنی وزیر صنعت، معدن و تجارت بخشنامه‌ای صادر ‌می‌کند که در صورت عدم رفع تعهد ارزی صادرکنندگان حوزه معدن تا ۱۵ دی ماه، صادرات آنها ممنوع ‌می‌شود. هیچ تشویقی که وجود ندارد اما هزاران مانع در برابر صادرات و واردات ایجاد ‌می‌شود. این نوع تصمیم‌گیری‌ها غیرکارشناسی است و این رویه باید تغییر کند.

حمیدرضا صالحی، عضو کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران، هم از ضرورت تسهیل‌گری و ساده‌سازی تجارت سخن گفت و افزود: راه‌حل ساده برای رفع مسئله استرداد مالیات بر ارزش افزوده این است که صادرکنندگان به مدت یک سال حسابشان باز باشد، اگر برگه سبز صادراتی را ارائه کردند که هیچ، اما اگر این گواهی را ارائه نکردند، مالیات از حساب آنها کسر شود. راه‌حل دیگر آن است که شرکت‌های صادراتی ایجاد شود و اگر تولیدکننده‌ای محصول خود را به این شرکت‌ها فروخت، معاف از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده باشد.

صالحی همچنین با اشاره به اینکه اعتبار کارت بازرگانی تولیدی، ۵ ساله است، پیشنهاد کرد که اعتبار کارت بازرگانی صادرکنندگان نیز ۵ ساله شود. در این صورت، پیام مثبتی هم به صادرکنندگان مخابره خواهد شد.

علی اکبر خدایی از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان، با اشاره به رشد صادرات ۵۲۷ میلیون دلاری آبزیان در سال ۱۳۹۷ عنوان کرد که شنیده شده که سازمان توسعه تجارت با تدوین طرحی، به دنبال وضع عوارض بر صادرات آبزیان است. او خطاب به مدرس خیابانی، خواهان جلوگیری از اجرایی شدن چنین طرحی شد.

مهراد عباد، دیگر عضو کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران نیز با اشاره به اینکه مقرر بود، کارگروهی برای شناسایی بخشنامه‌های مخل تجارت ایجاد شود، از سرنوشت این کارگروه پرسید و خواهان عضویت نماینده‌ای از اتاق تهران در این کارگروه شد. او همچنین به مشکلات ثبت سفارش اشاره کرد و خواستار لغو شروط سقف و سابقه برای واردات شد.

مرتضی میری، عضو اتحادیه صادرکنندگان فرش دستباف، با اشاره به اینکه فرش‌های دستباف معمولاً از روستاییان و افراد حقیقی خریداری شده و صادر ‌می‌شود و البته اغلب آنها فاقد فاکتور است، گفت: در گمرکات صادرات فرشی که فاکتور نداشته باشد، با مشکل مواجه ‌می‌شود.

این فعال صادرات فرش دستباف همچنین خواستار تجدیدنظر در معیارهای انتخاب صادرکنندگان نمونه شد.

حل مساله صدور ضمانت‌نامه در برخی کشورها

افروز بهرامی، مدیرعامل صندوق ضمانت صادرات و عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران، هم در این نشست با اشاره به چالش دریافت ضمانت‌نامه‌ها از سوی صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی در بازارهای هدف گفت که در افغانستان، عمان، گرجستان، عراق، کشورهای عضو اوراسیا و روسیه این مشکل برطرف شده و صندوق ضمانت صادرات ایران، ضمانت‌نامه‌ها را برای نهادهای مالی طرف قرارداد خود در این کشور‌ها صادر ‌می‌کنند و سپس آنها ضمانت‌نامه‌های مورد نیاز فعالان اقتصادی ایران را صادر ‌می‌کنند.

اتاق محور برگزاری نمایشگاه‌ها باشد

محمد لاهوتی در واکنش به سخنان حسین‌زاده گفت: شایسته است که نظر اتاق را به عنوان نظر بخش خصوصی فصل‌الخطاب قرار دهید. نمایشگاه به‌عنوان فعالیت در حوزه تجارت خارجی است و ‌اتاق نماینده فعالان این‌ حوزه است اما متاسفانه مشاهده ‌می‌شود که انجمن‌های صنفی وارد این حوزه شده‌اند و برگزاری را در دست گرفته‌اند.

هم‌چنین علی‌اکبر شامانی که به نمایندگی از گمرک در این نشست حضور یافته بود، با اشاره به اینکه در تعیین ارزش پایه کالاهای صادراتی، نظرات تشکل‌ها مورد توجه قرار ‌می‌گیرد، گفت: هر تشکلی که ضرورت تغییر ارزش پایه کالایی را احساس ‌می‌کند، ‌می‌تواند درخواست خود را مطرح کند تا مورد رسیدگی قرار گیرد. همچنین سهمیه ورود موقت بنگاه‌های تولیدی متناسب با تولید و صادرات آنها قابل افزایش یا تمدید است.

مسعود کمالی اردکانی، نماینده سازمان توسعه تجارت هم با اشاره به اینکه ۳۰ عنوان مساله که بخشی از آنها در این نشست مطرح شد برای طرح در ستاد توسعه صادرات تعیین شده است، ادامه داد: در سازمان توسعه تجارت کارگروهی به نام رویدادها وجود دارد که موضوع برگزاری نمایشگاه‌ها را در آن بررسی خواهیم کرد.

در همین حال، مدرس خیابانی به سازمان توسعه تجارت ماموریت داد که به صورت هفتگی مسائل صادراتی یک کالا و یک بازار صادراتی را مورد بررسی قرار دهند. سعید عباسپور، نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز وعده داد که مساله سقف و سابقه برای واردات حل شود.

ناصر غلامی نیز که از بانک توسعه صادرات در این نشست حضور یافته بود، از عدم بازپس‌گیری ۴ هزار میلیارد تومان منابع این بانک از صندوق توسعه ملی سخن گفت و به این نکته اشاره کرد که این بانک تحت فشار است و مشتریان بسیاری در صف دارد.

در پایان این نشست، مقرر شد که تعامل کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق بازرگانی تهران و ‌کنفدراسیون صادرات ایران با قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت برای رفع مشکلات و موانع تجاری به صورت مستمر تداوم پیدا کند.

 

اخبار مرتبط:

ارسال پاسخ

Please Enter Your Email

    برای ارسال آخرین خبرهای سایت لطفا ایمیل خود را وارد کنید